Advies
Wespen bestrijden en voorkomen: wat helpt per seizoen?
Wespen leven één seizoen in een volk: in het voorjaar begint een koningin alleen een nest, in de nazomer is het volk het grootst en zijn de werksters het lastigst, en in de herfst sterft het af. Wie weet wat er in welke maand gebeurt, kiest de aanpak die past: in het voorjaar voorkomen, in de zomer eten en drinken afdekken, en een nest dat echt in de weg zit laten verplaatsen of weghalen.
In dit artikel
Kort samengevat
- De wespen aan tafel zijn bijna altijd de gewone wesp en de Duitse wesp, de "limonadewespen" (Wespenstichting).
- Een wespennest leeft één seizoen en wordt nooit opnieuw gebruikt. Alleen jonge koninginnen overwinteren (Wespenstichting, Natuurpunt).
- In het voorjaar kun je een nest voorkomen. In de nazomer helpt vooral eten en drinken afdekken.
- Sla niet naar wespen: een dode wesp geeft een geurstof af waar andere wespen op afkomen (Milieu Centraal).
- Haal een nest niet zelf weg en maak de opening niet dicht (Milieu Centraal).
Direct naar de oplossing: het nepwespennest om in het voorjaar op te hangen, of meteen de Super Ninja Waspinator.
Wat zijn wespen en wanneer zijn ze lastig?
Wespen zijn insecten uit dezelfde orde als de bijen, en de soorten die je aan tafel ziet, de gewone wesp en de Duitse wesp, zijn vooral in de nazomer lastig, als ze bij tafels en terrassen zoetigheid zoeken (Wespenstichting). In Nederland leven ongeveer 6.000 soorten wespen, maar slechts ongeveer vijftien daarvan leven in een volk; de meeste zie je nooit (Wespenstichting).
Wespen zijn ook nuttig. Ze vangen grote hoeveelheden rupsen, insectenlarven, muggen en vliegen, en net als bijen bestuiven ze planten (IVN).
Is het een wesp, een bij of een hoornaar?
Een wesp is glad, felgeel met zwart en heeft een smalle taille; een honingbij is bruiner en harig; een hoornaar is veel groter. Zo zie je het verschil:
| Soort | Zo herken je hem | Wat doe je |
|---|---|---|
| Gewone wesp en Duitse wesp | Geel en zwart, glad, smalle taille; komen in de nazomer op zoet af (Wespenstichting) | Eten en drinken afdekken, rustig blijven |
| Honingbij | Bruiner en harig; steekt maar één keer, omdat de angel in de huid blijft zitten (IVN) | Met rust laten |
| Europese hoornaar | De grootste wesp van Nederland, koningin tot 3,5 cm (Wespenstichting); kop en borststuk roodbruin (Natuurmonumenten) | Met rust laten (Natuurmonumenten) |
| Geelpoothoornaar (Aziatische hoornaar) | Kleiner en veel donkerder dan de Europese hoornaar, zonder roodbruin, poten voor ongeveer de helft geel (Wespenstichting) | Een nest dat overlast geeft melden (Rijksoverheid, Vespa-Watch) |
Meer over grote wespen, foto's en waar je een nest meldt: hoornaar en Aziatische hoornaar herkennen.
Hoe ziet het wespenjaar eruit, van koningin tot winter?
Een wespenvolk leeft één seizoen: de koningin begint in april aan een nest, in augustus is de overlast het grootst en in de herfst sterft het volk af. Per maand:
| Maand | Wat er gebeurt | Wat jij doet |
|---|---|---|
| November tot maart | Alleen jonge, bevruchte koninginnen overwinteren op een beschutte plek (Natuurpunt). Een wesp die je in de winter ziet, is dus vrijwel altijd een koningin. | Zet haar met een glas en karton buiten; een leeg nest kun je laten zitten of weghalen |
| April en mei | Als het in april warmer wordt, komen de koninginnen tevoorschijn en beginnen ze aan een nest (Natuurpunt). Zo'n beginnend nest heet een embryonest en vormt geen gevaar (Wespenstichting). | Kieren en gaten controleren, een nepwespennest ophangen |
| Juni en juli | De eerste werksters nemen het werk van de koningin over en het nest groeit. Rond eind juli is het volgroeid en vliegen de werksters uit om eten te zoeken (Milieu Centraal). | Een nest dat in de weg zit nu laten verplaatsen of weghalen |
| Augustus en september | De koningin stopt in de loop van augustus met eitjes leggen (Natuurpunt) en de werksters zoeken zoetigheid. De overlast is vooral in augustus (Milieu Centraal). | Eten en drinken afdekken, valfruit opruimen |
| Oktober tot december | Het volk sterft. Nesten sterven uiterlijk in december, als het gaat vriezen, en worden nooit opnieuw gebruikt (Wespenstichting). | Niets: een leeg nest is onschuldig |
Wat doe je als je in het voorjaar een wespenkoningin ziet?
Zet haar met een glas en een stuk karton buiten, of laat haar met rust: een koningin in het voorjaar zoekt een plek voor haar nest, en dat is het moment om je huis en tuin minder aantrekkelijk te maken. Doodslaan van wespen heeft volgens EIS Kenniscentrum Insecten geen enkele zin.
Kijk in april en mei of er kieren, open stootvoegen of ventilatieopeningen zijn waar een koningin naar binnen kan. Een stootvoegrooster of insectengaas houdt haar buiten (Wespenstichting); doe dat alleen bij openingen lager dan 2 meter, want hogere gaten kunnen door vleermuizen worden gebruikt (Milieu Centraal). Dit is ook het moment om een nepwespennest op te hangen bij het terras, de veranda of de schuur. Het idee erachter: een koningin die een nestplaats zoekt, begint liever niet naast een bestaand volk.
Waar komen wespen op af?
Wespenlarven eten eiwit en volwassen wespen eten zoetigheid: de werksters vangen insecten voor de larven en leven zelf van nectar, suiker en zoete druppels die de larven afgeven (Wespenstichting). Daarom zie je ze in de voorzomer bij vlees en in de nazomer bij limonade, taart en rijp fruit. Rottend valfruit, etensresten en open afvalbakken trekken ze aan; ruim die op (Rijksoverheid, Milieu Centraal).
Wanneer moet je wespen bestrijden en wanneer niet?
Wespen bestrijd je alleen als een nest echt hinder of gevaar geeft, bijvoorbeeld bij de voordeur, bij een speelplek of bij iemand met een wespenallergie; een nest dat niet in de weg zit, sterft in de herfst vanzelf af (Wespenstichting). In Nederland kijkt een wespenconsulent van de Wespenstichting eerst of de overlast zonder doden op te lossen is, bijvoorbeeld door de aanvliegroute te verleggen of het nest te verplaatsen; lukt dat niet, dan kan een plaagdierbeheerser het nest weghalen (Milieu Centraal). In Vlaanderen verdelgt in de meeste hulpverleningszones de brandweer wespennesten, tegen een vergoeding. Losse wespen aan tafel bestrijd je niet: daar helpt afdekken. Alles over kosten en aanpak per plek lees je in wespennest verwijderen.
Hoe kan ik wespen bestrijden?
Wespen bestrijd je met de aanpak die bij je situatie past: in het voorjaar voorkom je een nest, in de zomer houd je eten afgedekt, en een nest dat hinder geeft laat je verplaatsen of weghalen. Wat helpt en wat niet:
| Situatie | Wat helpt | Wat niet |
|---|---|---|
| Voorjaar: koninginnen zoeken een nestplek | Kieren en gaten dichten, een nepwespennest ophangen bij terras of schuur | Wachten tot de zomer |
| Wespen aan tafel in de nazomer | Eten en drinken afdekken, een rietje of deksel op je glas, valfruit opruimen, afval met deksel niet naast het terras | Slaan of wegblazen (Milieu Centraal) |
| Eén wesp in huis | Raam open, of een glas en een stuk karton | Slaan |
| Een nest dat hinder geeft | Wespenconsulent of plaagdierbeheerser (Nederland), brandweer of bestrijder (Vlaanderen) | Zelf weghalen of de opening dichtmaken (Milieu Centraal) |
| Een nest dat niet in de weg zit | Laten zitten: het sterft in de herfst af | Een nepwespennest: dat is voor het voorjaar, niet voor een nest dat er al zit |
| Geuren zoals kruidnagel of munt | Hooguit rond de plek waar je zit (per middel uitgelegd) | Verwachten dat een geur een heel volk wegjaagt |
Een nepwespennest hang je in het voorjaar op, voordat er een nest in de buurt is; het idee erachter is dat een koningin liever niet naast een bestaand volk begint. Tegen wespen aan tafel of een nest dat er al zit, helpt het niet. Meer daarover in wespen verjagen van je terras.
Helpt een wespenval of wespenvanger?
Een wespenval vangt werksters die op de lokstof afkomen, maar het nest en de koningin blijven waar ze zijn, dus er komen nieuwe werksters bij. Een val met zoete lokstof trekt wespen bovendien naar de plek waar hij hangt; zet hem dus nooit bij het terras. Wij verkopen geen wespenval: een nepwespennest werkt met een ander idee en zit zonder lokstof.
Welke dieren eten wespen?
Vogels en spinnen eten volwassen wespen, en de wespendief, de steenmarter en de das eten graag wespenlarven (IVN). Wespen zelf ruimen op hun beurt grote hoeveelheden rupsen, muggen en vliegen op (IVN).
Zijn wespen gevaarlijk en kan een wesp meerdere keren steken?
Een wesp kan meerdere keren steken en een honingbij maar één keer (IVN), maar voor de meeste mensen is een wespensteek pijnlijk en niet gevaarlijk. Gevaarlijk wordt het bij een allergie of bij een steek in de mond (Milieu Centraal). Bel direct 112 bij zwelling in de keel, benauwdheid of duizeligheid, of na een steek in mond, keel of hals; dat nummer geldt in Nederland en in België. Een gewone steek koel je met ijs of koud water.
Wat doen wespen in de winter?
In de winter zijn de werksters dood en leeft alleen de nieuwe generatie koninginnen, die op een beschutte plek overwintert en in april een nieuw nest begint (Natuurpunt). Het oude nest blijft leeg en wordt nooit opnieuw gebruikt (Wespenstichting), dus een nest dat je in de winter vindt, kun je laten zitten of weghalen.
Lees ook: wespennest verwijderen, hoornaar en Aziatische hoornaar herkennen en wespen verjagen van je terras.
Bronnen: Wespenstichting (veelgestelde vragen en wespensoorten), Milieu Centraal (wespen), Natuurpunt (Wespen blijven maar actief), IVN (Waardering voor de wesp), Natuurmonumenten (hoornaar), EIS Kenniscentrum Insecten (Hoe om te gaan met hoornaars), Rijksoverheid (geelpoothoornaar), INBO (Vespa-Watch).
