Advies
Muggen bestrijden: wat helpt in huis, slaapkamer en tuin?
Muggen bestrijd je bij de bron: zorg dat er rond je huis geen stilstaand water blijft staan, want daarin groeien de larven op, en houd volwassen muggen buiten met een hor en een klamboe. Een muggenspray bestrijdt geen muggen, maar beschermt je huid tegen steken. In dit artikel lees je wat in huis, in de slaapkamer en in de tuin echt helpt, en wat niet. Muggen heten in Vlaanderen ook muskieten.
In dit artikel
- Wat helpt echt tegen muggen?
- Hoe krijg je muggen uit je slaapkamer en je huis?
- Waar komen muggen op af?
- Welke geur haten muggen, en helpen lavendel, citroen of een citroenplant?
- Werken een muggenstekker, muggenlamp of muggenvanger?
- Waar leggen muggen hun eitjes en hoe pak je de larven aan?
- Hoe snel vermenigvuldigen muggen zich?
- Hoe lang leeft een mug?
- Wanneer zijn er de meeste muggen, en waar blijven ze in de winter?
- Steken alle muggen?
- Zijn muggen in Nederland en België gevaarlijk?
- Hoe bescherm je je huid tegen muggensteken?
Wat helpt echt tegen muggen?
Stilstaand water weghalen en muggen buiten houden met horren en een klamboe: dat pakt de muggen zelf aan, terwijl een muggenspray alleen je huid beschermt. Muggen leggen hun eitjes in stilstaand water, zoals schoteltjes onder bloempotten, dakgoten en regentonnen (bron: RIVM). Zo haal je de aanwas weg, houd je de muggen die er al zijn buiten en voorkom je steken als je toch buiten bent.
| Maatregel | Effect | Wat het doet |
|---|---|---|
| Stilstaand water weghalen, regenton afdekken | minder muggen | geen plek voor eitjes en larven, dus minder nieuwe muggen |
| Hor voor raam en deur | muggen blijven buiten | muggen komen niet binnen, ook niet met het raam open |
| Klamboe boven het bed | muggen blijven buiten | geen steken tijdens het slapen |
| Mug zoeken en doodslaan | minder muggen | helpt voor die ene mug in de kamer |
| Lange mouwen en lange broek | huid beschermd | minder onbedekte huid, vooral in de schemering |
| Muggenspray op de huid | huid beschermd | beschermt de huid waarop je hem aanbrengt; bestrijdt geen muggen |
Hoe krijg je muggen uit je slaapkamer en je huis?
Muggen krijg je uit je slaapkamer en je huis door ze buiten te houden en de muggen die al binnen zijn te zoeken voordat je gaat slapen. Muggen komen 's avonds binnen door open ramen en deuren en rusten overdag op donkere, rustige plekken, zoals achter gordijnen, onder het bed, in een kast of in een hoek bij het plafond.
- Hor voor het raam: dan kun je met het raam open slapen.
- Klamboe boven het bed: handig boven een kinderbedje en als je geen hor hebt.
- Deur en raam dicht als het licht aan is: zo komt er 's avonds minder binnen.
- Zoek de mug voor het slapen: kijk op muren, plafond en gordijnen; een mug zit vaak stil op een lichte muur.
- Ventilator: moet het raam dicht blijven en heb je geen airco, dan noemt Thuisarts een ventilator die op het bed gericht is.
Waar komen muggen op af?
Muggen komen af op de koolstofdioxide (CO2) in je adem, op lichaamswarmte en op geur, zoals zweet (bron: RIVM). Muggen komen volgens het RIVM niet op licht af: het licht aandoen trekt dus geen muggen naar binnen, een open raam wel. Van dichtbij kiezen ze op de geur van je huid. Die geur komt grotendeels van bacteriën op je huid, en verschilt per persoon (onderzoek Wageningen University). Waarom de een daardoor vaker gestoken wordt dan de ander, lees je in muggenbeten en muggenbulten.
Welke geur haten muggen, en helpen lavendel, citroen of een citroenplant?
Geen enkele geur of plant houdt muggen in huis of tuin betrouwbaar op afstand. Citronella en kattenkruid hebben in onderzoek wel een klein of kortdurend effect; over lavendel, citroen met kruidnagels en de citroenplant is geen onderzoek bekend waaruit blijkt dat muggen daardoor wegblijven. In de tabel staat per middel wat het doet en wat bekend is.
| Huismiddeltje | Wat het doet | Wat bekend is |
|---|---|---|
| Lavendel in een pot of in de vensterbank | geeft een zachte geur af | geen onderzoek bekend dat muggen daardoor wegblijven |
| Citroen met kruidnagels | geeft een kruidige geur af | geen onderzoek bekend |
| Citroenplant (citroengeranium) | ruikt naar citroen als je de bladeren aanraakt | geen onderzoek bekend dat de plant zelf muggen weert |
| Kattenkruid | geeft een geur af | de geurstof uit kattenkruid (nepetalacton) hield muggen in laboratoriumproeven op afstand (Iowa State University); over de plant in huis of tuin is geen onderzoek bekend |
| Kaars of geurlamp met citronella | verspreidt geur in een kleine kring | gaf in een veldproef maar een klein effect op het aantal muggen (Journal of Vector Ecology, 2009); citronella verdampt snel, dus het effect duurt kort (Malaria Journal, 2011) |
| Pepermuntolie of andere etherische olie | geurt sterk | geen onderzoek bekend; niet onverdund op de huid |
Wat wel helpt, staat in de tabel bovenaan: stilstaand water weg, hor en klamboe, en de huid beschermen.
Werken een muggenstekker, muggenlamp of muggenvanger?
Een muggenstekker met een toegelaten werkzame stof werkt volgens zijn eigen etiket: alleen in de ruimte waar hij staat, en alleen zolang hij aan staat. Zo'n stekker is een biocide, dus je gebruikt hem precies zoals op het etiket staat. Een lamp die insecten met licht lokt, vangt weinig muggen, omdat muggen volgens het RIVM niet op licht afkomen. Een muggenvanger lokt met warmte, geur of CO2; hoeveel muggen hij in en rond een gewoon huis vangt, is ons uit onderzoek niet bekend. Een hor en een klamboe werken zonder werkzame stof.
Waar leggen muggen hun eitjes en hoe pak je de larven aan?
Muggen leggen hun eitjes in stilstaand water: schoteltjes onder bloempotten, dakgoten, regentonnen, emmers, gieters en dekzeilen waar water op blijft staan (bron: RIVM). De larven en poppen leven in het water. Zo haal je ze weg:
- Controleer ongeveer eens per week je tuin of balkon op stilstaand water (RIVM).
- Gooi schoteltjes, emmers en gieters leeg, en haal water van dekzeilen.
- Maak de dakgoot regelmatig schoon, zodat het water wegloopt.
- Sluit de regenton af met een deksel of fijn gaas.
- Ververs water dat moet blijven staan, zoals in een vogelbadje, elke week: dan krijgen muggen geen kans om van eitje tot mug te komen (RIVM).
- Heb je een vijver, zorg dan voor goed water, zodat dieren die muggenlarven eten er leven, zoals waterkevers, libellenlarven, vissen en amfibieën; een fontein voorkomt dat muggen eitjes op het water leggen (RIVM).
Hoe snel vermenigvuldigen muggen zich?
Muggen vermenigvuldigen zich snel: van eitje tot volwassen mug duurt gemiddeld twee weken (bron: muggensurveillance.be, Sciensano en Instituut voor Tropische Geneeskunde). Een mug doorloopt vier stadia: eitje, larve, pop en volwassen mug. Een vrouwtje heeft bloed nodig om eitjes te leggen (RIVM), en legt die in stilstaand water. Daarom is één vergeten emmer met regenwater al genoeg voor een nieuwe lichting muggen.
Hoe lang leeft een mug?
Een volwassen mug leeft meestal twee tot vier weken (bron: muggensurveillance.be). Muggen die als volwassen mug overwinteren, leven langer: zij brengen de winter door in huizen, kelders en schuren en worden in het voorjaar weer actief. Een mug in je slaapkamer kan dus dagen tot weken blijven als je hem niet vindt.
Wanneer zijn er de meeste muggen, en waar blijven ze in de winter?
De meeste muggen zijn er van juni tot en met augustus; in de herfst gaan ze in wintermodus. Sommige soorten overwinteren als eitje, andere als larve en weer andere als volwassen mug in huizen en kelders (bron: muggensurveillance.be). In België loopt de muggensurveillance tot het einde van het muggenseizoen in oktober (Sciensano).
| Maanden | Wat je merkt |
|---|---|
| december tot en met februari | overwinterende muggen in kelder, schuur of zolder; ze steken weinig |
| maart en april | de eerste muggen bij warm weer |
| mei | de muggen nemen toe; tijd om stilstaand water op te ruimen |
| juni tot en met augustus | hoogseizoen: de meeste muggen |
| september en oktober | nog muggen bij warm weer, daarna gaan ze in wintermodus |
| november | muggen zoeken een plek om te overwinteren |
Steken alle muggen?
Niet alle muggen steken: alleen vrouwtjes van steekmuggen steken, omdat zij bloed nodig hebben om eitjes te leggen (bron: RIVM). Mannetjes steken niet. Dansmuggen, die in zwermen boven water of gras dansen, zijn geen steekmuggen: ze steken niet en brengen geen ziektes over (bron: Kenniscentrum Insecten, EIS). Kleine zwarte vliegjes rond je kamerplanten zijn ook geen steekmuggen maar rouwvliegjes; zie je ze in de keuken of badkamer, lees dan over kleine zwarte vliegjes in huis.
Zijn muggen in Nederland en België gevaarlijk?
Muggen in Nederland en België zijn meestal niet gevaarlijk: de steken van onze gewone muggen jeuken en verstoren je nachtrust, maar zijn zelden gevaarlijk. De Aziatische tijgermug kan wel ziektes als dengue, chikungunya en zika overbrengen; hij wordt in Nederland en België af en toe gevonden, en volgens de GGD is het risico op ziekte hier nu zeer klein. Hoe je een tijgermug herkent en waar je hem meldt, lees je in tijgermug herkennen. Heb je last van een steek, lees dan over muggenbeten en muggenbulten.
Hoe bescherm je je huid tegen muggensteken?
Je beschermt je huid tegen muggensteken met kleding over zoveel mogelijk huid, en een muggenspray op de huid die onbedekt blijft. Thuisarts raadt aan om in Nederland vooral in de schemering lange mouwen, een lange broek, sokken en schoenen te dragen. Op wat onbedekt blijft, breng je een muggenspray voor op de huid aan, volgens het etiket. Onze Super Ninja Muggen- en Tekenspray bevat 20 % IR3535 en is te gebruiken vanaf 1 jaar. Let op: een muggenspray beschermt je huid, maar maakt je kamer niet muggenvrij.
Toelatingsnummer in Nederland: NL-0020000-0000. Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.
Bronnen: RIVM (muggen); NVWA (Aziatische tijgermug); Thuisarts.nl, NHG (insectenbeet, muggen op reis); muggensurveillance.be, Sciensano en Instituut voor Tropische Geneeskunde (levenscyclus); Kenniscentrum Insecten, EIS (dansmuggen); GGD (tijgermug); Wageningen University (huidgeur).