Fruitvliegjes bestrijden en vangen: zo kom je er snel vanaf

Direct naar de oplossing: fruitvliegjesval of meteen naar de Super Ninja Fruitvliegjesval.

Wat zijn fruitvliegjes en hoe herken je ze?

Fruitvliegjes (Drosophila), in Vlaanderen vaak fruitvliegen genoemd, zijn piepkleine lichtbruine vliegjes met opvallende rode ogen. Ze zijn 3 tot 4 millimeter lang, inclusief de vleugels. De gewone soort heet ook wel bananenvlieg. Je ziet ze rond de fruitschaal, de gft-bak, lege flessen en de gootsteen. Ze vliegen rustig en cirkelen rond wat gist. Zitten de vliegjes vooral op de potgrond van je planten en zijn ze zwart, dan zijn het geen fruitvliegjes maar vliegjes in je planten: rouwvliegjes. Twijfel je? Lees hoe je kleine zwarte vliegjes in huis herkent.

Hoe kom je snel van fruitvliegjes af?

Je komt snel van fruitvliegjes af door de bron weg te halen en tegelijk de volwassen vliegjes te vangen. Alleen een val zetten of alleen opruimen is te weinig: de val moet concurreren met de geur van je fruit, en uit de eitjes in het fruit komen steeds nieuwe vliegjes.

1. Ruim de bron op. Leg rijp fruit in de koelkast of eet het op, gooi overrijp fruit weg en sluit de gft-bak.
2. Spoel lege flessen en blikjes om voordat je ze wegzet. Een bodempje wijn, bier of sap is genoeg.
3. Spoel het afvoerputje door met heet water. In het vochtige laagje van etensresten kunnen ze eitjes leggen.
4. Zet een fruitvliegjesval vlak bij de plek waar ze rondvliegen, binnen een meter van de fruitschaal of de prullenbak.
5. Houd het twee tot drie weken vol. Zo vang je ook de vliegjes die nog uit eitjes komen.

Hoe vang je fruitvliegjes?

Fruitvliegjes vang je met een val die de geur van gisting nabootst, want fruitvliegjes gaan op geur af. In labonderzoek in opdracht van Super Ninja ving de Super Ninja Fruitvliegjesval 84,9 % van de fruitvliegjes binnen 24 uur (SAGEA, rapport 4540.SAG, 2021). Een zelfgemaakte val met appelazijn, een scheutje sap en een druppel afwasmiddel vangt er een paar, maar moet om de twee tot drie dagen worden ververst. Meer over zelf een fruitvliegjesval maken, en waarom hij vaak tegenvalt.

De Super Ninja Fruitvliegjesval lokt met een speciaal ontwikkelde lokstof op basis van azijn en appelsapconcentraat (18 ml per val). Dat onderzoek was voor het toelatingsdossier onder de Europese biocidenverordening, met concurrerend voedsel in dezelfde ruimte. Eén val blijft tot wel 3 weken werkzaam; reken op één val per 30 kubieke meter, zo'n keuken van 12 vierkante meter. Schud de val kort, draai de dop eraf en zet hem vlak bij de plek waar de vliegjes rondvliegen.

Alle fruitvliegjesvallen bekijken

Welke middelen helpen tegen fruitvliegjes, en welke niet?

Wat het best helpt, is de bron weghalen en de volwassen vliegjes vangen met een val die naar gisting ruikt. Een insectenlamp, een spray of kruiden doen minder, of iets anders dan je denkt.

Twijfel je tussen een spray en een val? Lees meer over spray of val.

Waar kunnen fruitvliegjes niet tegen?

Fruitvliegjes kunnen niet tegen het ontbreken van gistend voedsel. Een geur waarvan bewezen is dat fruitvliegjes erdoor wegblijven, is niet bekend. Wat ze wel tegenhoudt: fruit in de koelkast, een afgesloten gft-bak, omgespoelde flessen en een schoon afvoerputje. Dan is er niets meer om op af te komen en geen plek voor eitjes.

Waar komen fruitvliegjes vandaan?

Vaak komen de eitjes al mee op fruit uit de winkel. Zodra het fruit rijpt, komen ze uit. De vliegjes komen daarnaast af op alles wat gist: rijp fruit, sap- en wijnresten, de gft-bak en een vies afvoerputje. Lees meer over waar fruitvliegjes vandaan komen en wat ze aantrekt.

Hoe snel vermenigvuldigen fruitvliegjes zich?

Hoe warmer het is, hoe sneller. Bij 25 °C duurt het ongeveer 9 dagen van ei tot nieuw fruitvliegje. Bij 18 °C duurt het twee keer zo lang. Een vrouwtje legt 400 tot 900 eitjes, het liefst op rijp of gistend fruit. Elk nieuw vliegje legt daarna zelf weer eitjes. Zo wordt een handvol vliegjes in een warme keuken binnen een paar weken een zwerm.

Deze tijden komen uit laboratoriumonderzoek met ideaal voer. In een keuken duurt het soms iets langer.

Hoe lang leven fruitvliegjes?

Een fruitvlieg leeft een paar weken tot ruim twee maanden. Dus veel langer dan de ene dag die vaak wordt genoemd. Hoe warmer het is, hoe korter ze leven: in een laboratorium haalden ze bij 20 °C gemiddeld 81 dagen en bij 30 °C maar 25 dagen. In een gewone keuken leven ze meestal korter dan in het lab. Al die tijd legt een vrouwtje eitjes. Daarom verdwijnen fruitvliegjes niet vanzelf zolang er fruit of afval ligt.

Waar leggen fruitvliegjes hun eitjes en hoe zien de larven eruit?

Fruitvliegjes leggen hun eitjes op gistende, vochtige plekken met suiker: de schil van rijp fruit, fruitresten in de gft-bak, sap- en wijnresten in flessen en het vochtige laagje in afvoerputjes. De eitjes zijn ongeveer een halve millimeter groot en met het blote oog nauwelijks te zien. De larven zijn kleine, witte maden zonder poten die in het rottende fruit leven. Een val vangt alleen volwassen vliegjes; tegen de larven helpt alleen de bron weggooien.

Hebben fruitvliegjes een nest?

Nee, fruitvliegjes maken geen nest. Wat op een nest lijkt, is een broedplek: een stuk overrijp fruit, de gft-bak, een fles met een bodempje of een vies afvoerputje. Zoek die plek en ruim hem op, dan houdt de aanwas op.

Zijn fruitvliegjes gevaarlijk, en kun je het fruit nog eten?

Ze steken en bijten niet, maar kunnen bacteriën en gisten meedragen van rottend fruit naar ander voedsel. Fruit waar ze op zaten: afspoelen, en weggooien als het al rot. Fruit met eitjes erop bederft bovendien sneller.

Wanneer komen fruitvliegjes vooral voor?

Fruitvliegjes komen in Nederland en Vlaanderen vooral voor van mei tot en met september, met een piek in juli en augustus. Onder ongeveer 12 tot 14 °C komt er bijna geen nieuwe generatie meer bij. Buiten is het daarom alleen in de zomer lang genoeg warm. In een verwarmd huis gaat het het hele jaar door.

Waarom heb je in de winter fruitvliegjes?

In de winter heb je fruitvliegjes omdat het binnen warm genoeg is. In een kamer van 18 tot 22 °C groeit er in 11 tot 19 dagen een nieuwe generatie. Zolang er in huis iets gist, gaat dat gewoon door. Buiten overleven fruitvliegjes de winter als volwassen vlieg. En ook in de winter kunnen er eitjes meekomen op fruit uit de winkel.

Gaan fruitvliegjes dood in de koelkast?

Fruitvliegjes gaan in de koelkast niet snel dood. In een proef bij 4 °C leefden bijna alle fruitvliegjes na 5 dagen nog. Bij 8 °C zelfs na 20 dagen. Kou maakt ze wel suf en ze planten zich niet voort, maar zodra het warmer wordt, worden ze weer actief. Fruit in de koelkast helpt dus wel: er komen geen nieuwe eitjes bij, en eitjes die er al op zitten, groeien in de kou nauwelijks verder.

Waarom blijven fruitvliegjes terugkomen?

Fruitvliegjes blijven terugkomen omdat de bron er nog is. Zolang er ergens fruit of afval gist, komen er uit de eitjes elke dag nieuwe vliegjes bij. Vaak zit de bron op een plek die je niet ziet: onder in de fruitschaal, in de gft-bak, in een fles in de kast of in het afvoerputje. Ook nieuw fruit uit de winkel kan weer eitjes meebrengen.

Hoe lang duurt het voordat fruitvliegjes weg zijn?

Fruitvliegjes zijn meestal binnen twee weken weg, als je de bron weghaalt en een val zet. In een koele keuken kan het drie weken duren. De vliegjes in de val leggen geen eitjes meer. Maar uit eitjes die al in huis liggen, komen nog een tijd nieuwe vliegjes: bij 22 °C tot ongeveer 11 dagen later, bij 18 °C tot 19 dagen later. Laat de val daarom staan tot je een week lang geen nieuwe vliegjes ziet. Eén val werkt tot 3 weken. Zie je daarna nog vliegjes, zet dan een nieuwe neer.

Hoe voorkom je fruitvliegjes?

Fruitvliegjes voorkom je door ze niets te geven om op af te komen: rijp fruit in de koelkast, de gft-bak dicht, lege flessen omgespoeld en een schoon afvoerputje. Voorkomen is makkelijker dan bestrijden. Deze vijf stappen helpen het meest.

1. Keuken en tafels schoonhouden. Veeg oppervlakken met drank- of etensresten regelmatig af.
2. Rijp fruit op tijd eten of koel bewaren. In de koelkast leggen fruitvliegjes geen eitjes.
3. Een afsluitbare fruitschaal gebruiken. Zo kunnen de vliegjes niet bij het fruit.
4. Afval en lege flessen opruimen. Gft goed afgesloten bewaren en flessen omspoelen voordat je ze wegzet.
5. Afvoerputjes schoonhouden. Spoel afvoeren regelmatig door met heet water, zodat daar geen resten achterblijven.

Waarom vangt mijn fruitvliegjesval niets?

Meestal zijn het geen fruitvliegjes, of ruikt iets anders sterker dan de val. Controleer of het fruitvliegjes zijn, of de val de sterkste geur in de ruimte is, of je hem geschud en geopend hebt, of hij binnen een meter van de bron staat en of hij korter dan 3 weken open staat.

1. Zijn het wel fruitvliegjes? Zwarte vliegjes uit de potgrond zijn rouwvliegjes. Die gaan af op de gele kleur en niet op de geur van azijn en fruit, dus de fruitvliegjesval vangt ze niet. Steek gele vangplaten tegen rouwvliegjes in de potten. Ook motmuggen uit de afvoer vangt hij niet. In het afvoerputje kunnen fruitvliegjes én motmuggen zitten; de plakbandtest laat zien welke (zie kleine zwarte vliegjes in huis).
2. Is de val de sterkste geur in de ruimte? Vliegjes die genoeg te eten hebben, gaan minder snel op een lokgeur af. Leg rijp fruit daarom in de koelkast, sluit de afvalbak en spoel de gootsteen door.
3. Heb je de val geschud en de dop eraf gedraaid?
4. Staat hij vlak bij de plek waar de vliegjes rondvliegen? Binnen een meter van de bron, en één val per 30 m³.
5. Staat hij al langer dan 3 weken open? Vervang hem dan door een nieuwe.

Vangt hij daarna nog niets, stuur ons dan een foto van het insect en van de plek naar service@superninja.eco.

Bron. SAGEA Centro di Saggio s.r.l., Castagnito, Italië. Rapport 4540.SAG van 3 september 2021, werkzaamheid tegen Drosophila melanogaster, uitgevoerd onder EU verordening 528/2012 met concurrerend voedsel in de testruimte.

Bronnen. Ontwikkeltijd per temperatuur: Bloomington Drosophila Stock Center (Indiana University), "Fly culture". Lengte en aantal eitjes: Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), kennisbank "Fruitvliegen". Levensduur: Ashburner, Golic en Hawley, Drosophila: A Laboratory Handbook (2005); Massie, Aiello en Williams, Mechanisms of Ageing and Development (1985). Ontwikkeling bij lage temperatuur: Petavy en anderen, Journal of Thermal Biology (2001). Overwinteren: Hoffmann en anderen, Journal of Evolutionary Biology (2003). Koelkast en kou: Mockett en Matsumoto, PLOS ONE (2014); Gibert en Huey, Physiological and Biochemical Zoology (2001). Honger en lokgeur: Ko en anderen, eLife (2015).

Toelatingsnummer Super Ninja Fruitvliegjesval: EU-0027771-0000. Gebruik biociden voorzichtig. Lees vóór gebruik altijd het etiket en de productinformatie.