Zilvervisjes
Papiervisje of zilvervisje? Zo herken je het verschil
Een papiervisje (Ctenolepisma longicaudata) is een grijs, behaard familielid van het zilvervisje van 10 tot 15 mm, met een gevlekte rug en drie staartdraden die ongeveer even lang zijn als zijn lijf. Het zilvervisje is kleiner, zilverglanzend en zit vooral op vochtige plekken; het papiervisje leeft ook in droge kamers, boekenkasten en op zolder. In ongeveer 95 % van de recente plagen in Nederlandse woningen gaat het om het papiervisje.
In dit artikel
| Papiervisje | Zilvervisje | Ovenvisje | |
|---|---|---|---|
| Latijnse naam | Ctenolepisma longicaudata | Lepisma saccharina | Thermobia domestica |
| Lengte | 10 tot 15 mm | 7 tot 12 mm | 10 tot 12,5 mm |
| Kleur | grijsachtig met een gevlekte rug | zilverglanzend | donkergrijs, zwart en grijs gespikkeld |
| Haren | behaard | nauwelijks haren | behaard |
| Staartdraden | ongeveer even lang als het lijf | korter dan het lijf | lang |
| Waar in huis | ook droge kamers, boekenkast, zolder bij de cv-ketel, tussen muren | vochtig: badkamer, keuken, kelder | alleen heel warm, achter de cv-ketel |
| Luchtvochtigheid | mijdt ruimtes onder 50 % | liefst 75 % of meer | relatief droog en warm (32 tot 38 °C) |
| Levensduur | tot 7 à 8 jaar | 2 tot 3 jaar | niet vermeld in de bronnen |
Wat is een papiervisje?
Een papiervisje is een vleugelloos insect uit de orde van de franjestaarten (Zygentoma), dezelfde groep als het zilvervisje. Het wordt ook wel grijs zilvervisje genoemd. Het is lichtschuw, verstopt zich overdag in kieren en spleten van 2 tot 3 millimeter en komt 's nachts tevoorschijn. Jonge papiervisjes lijken op de volwassen dieren, maar zijn lichter van kleur.
Wat is het verschil tussen een papiervisje en een zilvervisje?
Het papiervisje is groter, grijs in plaats van zilver, behaard en gevlekt, en heeft langere staartdraden dan het zilvervisje. Het belangrijkste verschil zit in de plek: het zilvervisje heeft veel vocht nodig en zit in de badkamer en de keuken, het papiervisje kan ook in droge kamers leven. Zie je ze in een boekenkast, een slaapkamer of op zolder, dan is het vrijwel zeker een papiervisje. Op het oog zijn ze lastig uit elkaar te houden; het KAD raadt bij twijfel een determinatie aan.
Wat is een ovenvisje?
Een ovenvisje (Thermobia domestica) is een donkergrijs gespikkeld familielid dat alleen op hele warme plekken leeft, zoals achter een cv-ketel. Volgens het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen is het ovenvisje al lange tijd niet meer in Nederland gevonden. Denk je een ovenvisje te zien, dan is het meestal een papiervisje.
Waarom zie je steeds vaker papiervisjes?
Papiervisjes gedijen in de stabiele, warme omgeving van goed geïsoleerde moderne woningen en komen daarom veel voor in nieuwbouw. Ze leven tussen muren, in de spouw, op zolder en in de kruipruimte, en komen binnen met spullen: verpakkingen, verhuisdozen, tweedehands boeken en meubels. In flats verspreiden ze zich via leidingkokers en de spouw naar andere woningen. Onderzoekers Schoelitsz en Brooks brachten hun verspreiding in Nederland in kaart; in recente plagen gaat het in ongeveer 95 % van de gevallen om het papiervisje.
Hoe oud worden papiervisjes?
Papiervisjes worden tot 7 à 8 jaar oud, veel ouder dan het zilvervisje (2 tot 3 jaar). Bij 24 °C en 60 % luchtvochtigheid duurt het zo'n 14 maanden van ei tot volwassen dier, en ook daarna blijven ze vervellen. Een vrouwtje legt gemiddeld 56 eitjes per jaar, in legsels van 2 tot 20, in kieren en naden. De eitjes komen alleen uit bij een luchtvochtigheid van minstens 55 %. Papiervisjes kunnen meer dan 250 dagen zonder eten.
Wat eten papiervisjes?
Papiervisjes eten vooral koolhydraten: cellulose, zetmeel en suiker, zoals in papier, behanglijm, boeken, glanspapier, katoen, linnen en viscose. Daarnaast eten ze af en toe eiwitten, ook van dode insecten. Onder 16 °C eten ze niet meer.
Zijn papiervisjes schadelijk?
Papiervisjes zijn in kleine aantallen niet schadelijk voor je gezondheid, maar in grote aantallen doen ze flinke schade aan behang, boeken, postzegels, affiches en etsen, en ook aan kleding. Volgens het KAD is de schade aan papier veel groter dan die van zilvervisjes. Wie een archief, een boekenkast of een verzameling papieren bewaart, doet er goed aan ze vroeg aan te pakken.
Hoe bestrijd je papiervisjes?
Je bestrijdt papiervisjes door hun schuilplaatsen dicht te maken, het huis droog en niet te warm te houden en te vangen wat er al zit. Alleen droog stoken is bij papiervisjes niet genoeg, omdat ze drogere lucht verdragen dan het zilvervisje:
- Dicht naden en kieren bij plinten, leidingdoorvoeren en kitranden.
- Houd de luchtvochtigheid onder 50 % en verwarm een zolder of berging niet onnodig.
- Stofzuig vaak langs plinten en in kasten, en ruim stapels papier en karton op.
- Bewaar boeken en papieren in afsluitbare plastic dozen.
- Zet vallen op de plekken waar je ze ziet, zodat je ziet waar ze vandaan komen. Of de Super Ninja Zilvervisjesval ook papiervisjes vangt, is niet apart getest.
- Bel een erkende bestrijder als ze blijven komen of in meerdere woningen zitten: een papiervisjesplaag in een flat vraagt een aanpak van het hele gebouw.
Lees de hele aanpak in onze gids zilvervisjes bestrijden of bekijk de zilvervisjesval.
Bronnen: Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), kennisbank papiervisje, zilvervisje en ovenvisje; Milieu Centraal, zilvervisjes en papiervisjes; literatuurstudie van studenten van Wageningen University voor Super Ninja (ACT 2428, 2020), met Aak et al. (2019), Schoelitsz en Brooks (2014), Schoelitsz en van Kempen (2016) en Eder (1940).
