Advies
Voedselmotten en meelmotten: herkennen en bestrijden
Voedselmotten, ook wel meelmotten, voorraadmotten of keukenmotjes genoemd, zijn kleine motten waarvan de larven droge voorraad eten, zoals meel, rijst, noten, muesli en gedroogd fruit. In Nederlandse keukens gaat het meestal om de Indische meelmot (Plodia interpunctella) en de grauwe meelmot (Ephestia kuehniella). Je komt ervan af door de besmette verpakking te vinden, de kast leeg te halen en schoon te maken, en je voorraad voortaan luchtdicht te bewaren, in glas of een stevige bus: de larven kunnen door dunne plastic verpakkingen heen bijten.
In dit artikel
Kort samengevat
- Niet de mot eet je voorraad, maar de larve: een wit rupsje met een donker kopje van 1 tot 2 cm.
- Een vrouwtje legt ongeveer 200 eitjes, onder gunstige omstandigheden tot 500.
- Bij warmte duurt een hele cyclus van ei tot mot ongeveer 35 dagen; onder 13 tot 15 °C staat de ontwikkeling van de larven vrijwel stil.
- Vijf dagen bij min 12 °C of 30 minuten bij 60 °C, ook in het midden van het product, doodt eitjes en larven.
- Mottenballen, mottenpapier en insectenspray horen niet in de voorraadkast.
Direct naar de oplossing: de voedselmottenval of meteen de Super Ninja Voedselmottenval.
Wat zijn voedselmotten?
Voedselmotten zijn motten uit de familie van de lichtmotten (Pyralidae) die hun eitjes leggen in droge levensmiddelen, waarna de larven dat voedsel opeten. De bekendste zijn de Indische meelmot, die het KAD ook vruchtmot noemt, en de grauwe meelmot. Ook de cacaomot en de amandelmot komen in voorraden voor, maar die zijn met het blote oog nauwelijks van de meelmot te onderscheiden. De volwassen motten eten zelf niets van je voorraad: ze leven maar kort en zijn alleen bezig met voortplanting.
Is het een voedselmot of een kledingmot?
Of het een voedselmot of een kledingmot is, zie je aan de plek waar je de mot ziet: een mot bij de voorraadkast is bijna altijd een voedselmot, een kleiner goudbruin motje in de kledingkast een kledingmot. Voor elke soort is een andere aanpak en een andere val nodig.
| Voedselmot (Indische meelmot) | Kledingmot | |
|---|---|---|
| Latijnse naam | Plodia interpunctella | Tineola bisselliella |
| Grootte | 1 tot 2 cm, spanwijdte 1,5 tot 2 cm | 7 tot 8 mm, spanwijdte 11 tot 17 mm |
| Kleur | voorvleugels wit tot geelachtig met roodbruine punten | geelachtig tot lichtbruin, glanzend |
| Waar je hem ziet | keuken, voorraadkast, bij diervoer | kledingkast, slaapkamer, bij vloerkleden |
| Wat de larve eet | meel, granen, noten, gedroogd fruit, chocolade | wol, kasjmier, zijde, bont, veren |
Zie je motten in de kledingkast, lees dan kledingmotten herkennen en bestrijden. Twijfel je welke mot je in huis hebt, bekijk dan welke motten je in huis tegenkomt.
Hoe herken je de Indische meelmot en de meelmot?
De Indische meelmot herken je aan de tweekleurige voorvleugels: het deel bij het lijf is licht, wit tot geelachtig, en de punten zijn roodbruin. De grauwe meelmot is egaal vlekkerig grijs. Beide zijn 1 tot 2 cm lang en houden in rust hun vleugels als een dakje over het lijf. Ze zijn overdag weinig actief en vliegen vooral 's avonds rond, daarom zie je ze vaak pas laat. Andere sporen zijn fijn spinsel in verpakkingen, klontjes in meel of muesli en rupsjes die over de kastwand of het plafond kruipen.
Wat zijn die kleine witte wormpjes in je keuken?
Kleine witte wormpjes met een donker kopje in of bij je voorraad zijn bijna altijd de larven van voedselmotten. Ze zijn gebroken wit en 1 tot 2 cm lang. Kruipen ze over de muur of het plafond, dan zijn ze klaar met eten en zoeken ze een kier om zich te verpoppen. Gooi het product waar ze uit komen weg en zoek in de kast naar meer besmette pakken.
Waar leggen voedselmotten hun eitjes?
Voedselmotten leggen hun eitjes direct op of in droog voedsel en in open of dunne verpakkingen, vooral in meel, granen, noten, gedroogd fruit, cacao en chocolade. De eitjes zijn zo klein dat je ze niet ziet. Bij 25 °C komen ze na 5 tot 6 dagen uit, in een onverwarmde ruimte na ongeveer twee weken. Volgroeide larven verpoppen zich in naden en kieren van de kast, ook in de gaatjes voor de plankdragers.
Waar komen voedselmotten vandaan?
Voedselmotten komen bijna altijd mee met een product dat je hebt gekocht, waarin al eitjes of larven zaten. In een warme keuken komen die uit en verspreiden de motten zich naar andere open verpakkingen. Ook diervoer, vogelzaad en gedroogde bloemen kunnen de bron zijn. Daarom loont het om nieuwe voorraad bij thuiskomst te bekijken en oude voorraad eerst op te maken.
Hoe ziet de levenscyclus van de voedselmot eruit?
De voedselmot doorloopt vier stadia: ei, larve, pop en mot. Hoe snel dat gaat, hangt vooral af van de temperatuur. Voor de Indische meelmot geeft het KAD deze tijden:
| Stadium | Duur |
|---|---|
| Ei | 5 tot 6 dagen bij 25 °C, ongeveer 2 weken in een onverwarmde ruimte |
| Larve | gemiddeld een maand, bij ongunstige omstandigheden tot 40 weken |
| Pop | 1,5 tot 2 weken |
| Mot | kan binnen 2 dagen na het uitkomen paren en eitjes leggen |
Bij warmte en genoeg voedsel duurt een hele cyclus ongeveer 35 dagen. Onder 13 tot 15 °C staat de ontwikkeling van de larven vrijwel stil. Volwassen meelmotten leven 1 tot 2 weken.
Zijn voedselmotten gevaarlijk?
Voedselmotten steken niet en de volwassen motten eten niet van je voedsel. Het KAD noemt als schade verlies van voorraad en vervuiling met uitwerpselen, dode motten en spinsel, en soms schimmel op aangetaste producten. Milieu Centraal adviseert aangetast voedsel weg te gooien. Eet dus niets waarin je spinsel, klontjes of larven ziet, en twijfel je over een dicht pak, leg het dan eerst in de vriezer.
Hoe bestrijd je voedselmotten en meelmotten?
Je bestrijdt voedselmotten door de bron weg te halen en de kast schoon te maken; een spray is niet nodig:
- Haal de voorraadkast helemaal leeg en schud elke verpakking, ook de dichte.
- Gooi alles met spinsel, klontjes of larven weg, goed dichtgeknoopt en meteen in de container buiten.
- Vries twijfelgevallen in: minstens 5 dagen bij min 12 °C, tot in het midden van het pak.
- Zuig planken, naden, hoeken en plankdragergaatjes uit en neem ze af; daar zitten de poppen.
- Zet de voorraad terug in potten of bussen die goed sluiten, oude voorraad vooraan.
- Hang een feromoonval in de kast om te zien of er nog motten rondvliegen.
Hoe je dat in één middag aanpakt, lees je in motjes in de keuken: wat doe je nu?
Hoe kan ik meelmotten bestrijden volgens oma's ervaringen?
Van de bekende oma's tips werken alleen de praktische: weggooien, invriezen, schoonmaken en luchtdicht bewaren. Geurtjes zoals laurier of kruidnagel worden vaak genoemd, maar er is geen onderzoek bekend dat ze voedselmotten weghouden.
| Middel | Wat het doet | Wat bekend is |
|---|---|---|
| Invriezen | doodt eitjes en larven in het product | 5 dagen bij min 12 °C, tot in het midden (KAD) |
| Verhitten in de oven | doodt alle stadia | 30 minuten bij 60 °C, tot in het midden (KAD) |
| Azijnwater | reinigt de planken na het uitzuigen | geen onderzoek bekend naar een effect op motten |
| Laurierblad, kruidnagel | geurt in de kast | geen onderzoek bekend |
| Mottenballen, mottenpapier | bedoeld voor kledingmotten | werken niet tegen voedselmotten en horen niet bij voedsel (Milieu Centraal) |
Wat doet een feromoonval voor voedselmotten?
Een feromoonval trekt met het geurstofje van de vrouwtjes de volwassen mannetjes aan en vangt ze op een lijmlaag. Zo zie je of, waar en hoeveel voedselmotten er rondvliegen. De val vangt geen vrouwtjes, eitjes of larven, en lost een plaag dus niet alleen op: de aanpak hierboven blijft nodig. Na het opruimen vertelt de val je of het werkt. De Super Ninja Voedselmottenval is gemaakt voor de Indische meelmot en de meelmot, alleen voor binnen. Het feromoon blijft 3 maanden actief; vervang de val daarna, of eerder als hij vol zit. Begin met één val per voorraadkast en hang hem waar je de motten ziet. Bekijk ook alle mottenvallen.
Hoe lang duurt het voordat je van voedselmotten af bent?
Reken op een paar weken tot een paar maanden. Poppen die in een kier zaten, komen na het schoonmaken nog uit, en een larve kan bij koude veel langer over zijn ontwikkeling doen. Zie je in de eerste weken nog een enkele mot, dan is dat geen nieuwe plaag. Vangt de feromoonval weken achter elkaar niets meer, dan ben je ervan af. Laat hem daarna gewoon hangen: met nieuwe boodschappen kunnen er altijd weer motten binnenkomen.
Hoe voorkom je voedselmotten?
Je voorkomt voedselmotten door ze niet mee naar binnen te nemen en ze in de kast geen kans te geven:
- Bekijk nieuwe voorraad bij thuiskomst en zet hem achter de oude.
- Bewaar meel, rijst, granen, noten en diervoer in potten of bussen die goed sluiten.
- Bewaar voorraad niet te lang en liefst koel en droog.
- Ruim gemorst voedsel meteen op, ook in naden en hoeken.
- Laat een val in de kast hangen, zodat je nieuwe motten vroeg ziet.
Lees ook: Motjes in de keuken: wat doe je nu? · Motten in huis: welke mot is het? · 7 plekken in huis waar ongedierte zich het liefst verstopt
Bronnen
- Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD), kennisbank: vruchtmot (Plodia interpunctella) en voorraadmotten (Ephestia en Cadra).
- Milieu Centraal: plagen in de voorraadkast.
