Rouwvliegjes bestrijden: waar ze vandaan komen en hoe je ervan afkomt

Direct naar de oplossing: gele vangplaten en aaltjes tegen rouwvliegjes.

Wat zijn rouwvliegjes?

Rouwvliegjes zijn slanke, zwarte vliegjes die hun eitjes leggen in vochtige potgrond. Ze horen bij de familie van de rouwmuggen (Sciaridae), en je kent ze ook als rouwmuggen, plantvliegjes of rouwvlieg. De volwassen vliegjes zijn alleen hinderlijk. Het echte probleem zijn de larven: die leven in de bovenste laag van de grond, van schimmels, afgestorven plantendelen en fijne worteltjes.

Hoe herken je rouwvliegjes en hun larven?

Aan de plek en het gedrag. Rouwvliegjes zitten op en rond de potgrond, fladderen in korte, onrustige vluchtjes dicht boven de grond en lopen veel over de aarde en de bladeren. Geef je water, dan stuiven ze op. Ze zijn zwart tot donkergrijs, slank, met lange poten en sprieten. De larven zijn glazige, witte wormpjes met een zwart kopje in de bovenste centimeters van de potgrond.

Twijfel je of er larven in de grond zitten? Leg een plakje rauwe aardappel met de snijkant op de potgrond. Zitten er na een paar dagen kleine witte larfjes onder, dan heb je rouwvliegjes in de pot.

Zijn het rouwvliegjes of fruitvliegjes?

Kijk waar ze zitten. Rouwvliegjes komen uit de potgrond van je planten. Fruitvliegjes zijn lichtbruin met rode ogen, vliegen rustiger en cirkelen rond rijp fruit en de gft-bak. Zie je dus "fruitvliegjes" in je planten, dan zijn het bijna altijd rouwvliegjes. Het verschil doet ertoe, want ze vragen een andere val: fruitvliegjes gaan af op de geur van gisting, rouwvliegjes op de gele kleur. Lees meer over het verschil tussen fruitvliegjes en rouwvliegjes.

Waarom zitten er vliegjes in de potgrond van je plant?

Omdat de grond te lang nat blijft. Rouwvliegjes leggen hun eitjes in vochtige, humusrijke potgrond, en hoe natter die is, hoe beter. Vaak komen de eitjes of larven al mee met een nieuwe plant of een zak potgrond. Te vaak water geven en water in de schotel laten staan houden de plaag daarna in stand.

Hoe snel vermenigvuldigen rouwvliegjes zich en hoe lang leven ze?

Een vrouwtje legt tot 200 eitjes in de bovenste laag van de grond. Na vier tot zes dagen komen de larven uit, die twee tot drie weken in de grond eten, zich verpoppen en dan als nieuw vliegje tevoorschijn komen. Bij kamertemperatuur duurt een hele cyclus zo'n drie tot vier weken. Een volwassen rouwvliegje leeft maar ongeveer een week. Daarom zie je na een paar weken ineens veel meer vliegjes: de volgende generatie zat al in de grond.

Hoe kom je van rouwvliegjes af?

Door de grond droger te houden, de volwassen vliegjes weg te vangen en bij een flinke plaag de larven aan te pakken. Doe het tegelijk, want elke stap pakt een ander stadium aan.

1. Laat de bovenlaag opdrogen. Laat de bovenste 2 tot 3 centimeter potgrond tussen het water geven droog worden, want de larven hebben vocht nodig. Geef liever minder vaak en grondig water, en gooi water weg dat na een kwartier nog in de schotel staat.
2. Steek gele vangplaten in de potten. Eén per pot, met de gele kant vlak boven de grond. De gele kleur trekt de volwassen vliegjes aan, ze blijven aan de lijm plakken en leggen geen nieuwe eitjes meer. Je ziet meteen ook hoe groot de plaag is. Bekijk de gele vangplaten.
3. Pak bij een flinke plaag de larven aan. Gebruik aaltjes tegen rouwvliegjes: die zoeken de larven in de grond op. Houd de grond dan eerst twee weken licht vochtig en laat hem pas daarna weer opdrogen.
4. Dek de grond af. Een laagje zand of perliet bovenop maakt de potgrond onaantrekkelijk voor nieuwe eitjes.

Alles op een rij: gele vangplaten en aaltjes tegen rouwvliegjes.

Hoe pak je de larven in de potgrond aan?

Met aaltjes of door de grond te laten opdrogen. Gele vangplaten vangen de vliegjes, maar de larven zitten in de grond. Aaltjes zijn piepkleine, nuttige wormpjes (Steinernema feltiae) die de larven van rouwvliegjes in de grond opzoeken en doden. Het zijn levende organismen, geen insecticide. Eén zakje Super Ninja Aaltjes bevat 5 miljoen aaltjes, genoeg voor zo'n 25 kamerplanten of 10 m² potgrond.

Zo gebruik je ze:

1. Meng het hele zakje door 1 liter water en gebruik het meteen.
2. Giet het over de potgrond, niet in de volle zon.
3. Houd de grond daarna twee weken licht vochtig, zodat de aaltjes zich kunnen verplaatsen.
4. Bewaar een ongeopend zakje in de koelkast, bij 4 tot 8 °C.
5. Gebruik daarnaast gele vangplaten voor de volwassen vliegjes, dan pak je beide stadia tegelijk aan.

Hoe lang duurt het voordat rouwvliegjes weg zijn?

Reken op drie tot vier weken. Gele vangplaten vangen de volwassen vliegjes zodra je ze plaatst, maar de eitjes en larven die al in de grond zitten, komen nog uit. Pas als er een hele cyclus lang geen nieuwe eitjes bijkomen, is de plaag voorbij. Zie je na vier weken nog steeds nieuwe vliegjes op een verse plaat, dan blijft de grond te nat of is er een nieuwe bron bijgekomen, zoals een nieuwe plant.

Waarom blijven rouwvliegjes terugkomen?

Meestal omdat de grond nat blijft of omdat alleen de vliegjes worden aangepakt. Een vliegenmepper raakt alleen de volwassen vliegjes, en tegen de tijd dat je de eerste ziet, zit de volgende generatie al als larve in de grond. Andere oorzaken: een nieuwe plant of zak potgrond met eitjes erin, water dat in de schotel blijft staan, of één plant die je over het hoofd ziet. Zolang de grond vochtig blijft, gaan rouwvliegjes zelden vanzelf weg.

Zijn rouwvliegjes schadelijk of gevaarlijk?

Voor mensen en huisdieren niet: rouwvliegjes steken niet en brengen geen ziekten over. Voor planten kunnen ze wel schadelijk zijn. Bij een flinke plaag eten de larven aan de fijne wortels, en vooral stekjes, zaailingen en jonge planten gaan dan kwijnen, krijgen gele bladeren of sterven af. Bij een volwassen plant valt de schade meestal mee.

Wanneer heb je de meeste last van rouwvliegjes?

In de herfst en de winter, en in het voorjaar na het verpotten. Binnenshuis kunnen rouwvliegjes het hele jaar voorkomen, want de grond van kamerplanten is altijd warm genoeg. In de herfst gaan terrasplanten en kruiden naar binnen, soms met eitjes of larven in de grond. In de winter verbruiken planten minder water, zodat de grond langer nat blijft. En verse potgrond brengt ze in het voorjaar vaak mee.

Helpen huismiddeltjes zoals kaneel of koffiedik tegen rouwvliegjes?

Over kaneel, koffiedik, lucifers en een azijnval lees je veel tips, maar niet elk middel pakt de larven in de grond aan. Wat in elk geval helpt, is de grond droger houden, want de larven hebben vocht nodig. Per middel lees je wat het doet en wat we erover weten in huismiddeltjes tegen rouwvliegjes: wat werkt en wat niet.

Waarom heb ik rouwvliegjes in huis zonder planten?

Zonder potgrond zijn het meestal geen rouwvliegjes, want die hebben vochtige grond nodig om eitjes in te leggen. Kijk eerst of er toch ergens grond is: een plant in een andere kamer, een bloembak, kweekbakjes of een open zak potgrond. Is er nergens grond, dan zijn het vaak fruitvliegjes (bij fruit en afval) of motmuggen (bij de afvoer). Zo herken je kleine zwarte vliegjes in huis zonder planten.

Hoe voorkom je rouwvliegjes?

1. Controleer nieuwe planten. Zet een nieuwe plant een paar dagen apart en let op vliegjes. Ook nieuwe potgrond kan al eitjes bevatten.
2. Geef op de juiste manier water. Liever minder vaak en grondig, en laat de bovenlaag tussendoor opdrogen.
3. Laat geen water in de schotel staan. Staand water houdt de grond voortdurend nat.
4. Haal dode plantendelen weg. Verwelkte bladeren en bloemen op de grond zijn voedsel voor de larven.
5. Dek de grond af of vervang de bovenlaag. Schep de bovenste laag grond eraf en vervang die, of leg er een laagje zand op, zodat de vrouwtjes geen eitjes meer kwijt kunnen.
6. Sluit een geopende zak potgrond goed af. Zo kunnen er geen vliegjes in komen.

Bronnen: dosering en gebruik van de aaltjes volgens de bijsluiter van Super Ninja Aaltjes; werkingsduur en watervaste lijm van de gele vangplaten volgens de productspecificatie van Super Ninja.